Nowy Świat


Położenie Nowego Świata

Rozkład urbanistyczny terenów położonych na zachód od ścisłego centrum w znacznej części kształtowany był przez liczne cieki płynące tam jeszcze w XIX wieku. Największymi z nich były Rudawa i Młynówka Królewska. Ulica Retoryka ciągnie się wzdłuż dawnej linii przebiegu Rudawy, która uchodziła wtedy do Wisły naprzeciw Wawelu. W ich zasięgu powstawały geograficznie kolejne po Garbarach jurydyki, z których największe były Retoryka i Smoleńsk. Obecnie pozostałością po nich są nazwy ulic przebiegających przez terytorium dawnej dzielnicy Nowy Świat.

Przebieg granic (podobnie jak w przypadku Garbar, bardzo luźny) ustalamy tutaj zgodnie z naturalnymi barierami – Planty, ul. Piłsudskiego, Aleja Krasińskiego oraz okolice placu na Groblach.

Historia

Nazwa omawianego terenu zmieniała się kilkakrotnie w trakcie jego historii. W XIV wieku określano tereny położone pomiędzy bramą Szewską a Wisłą jako Podbrzezie, zaś dwieście lat później już jako Smoleńsk. Od XVI do XVIII wieku nastąpiło znaczne rozdrobnienie Smoleńska na szereg niewielkich jurydyk. Tak powstają jurydyki: Retoryka (wzdłuż obecnej ul. Piłsudskiego), Smoleńsk Duchowny (w okolicach kościoła Bożego Miłosierdzia) oraz Smoleńsk Wielkorządowy (u zbiegu ul. Zwierzynieckiej i placu Kossaka).

W 1792 jurdyki te zniesiono i podobnie jak Kleparz i Garbary włączono w obręb Krakowa. Przeszło 60 lat później, w 1856 roku, Kraków zostaje podzielony na dzielnice i dawne przedmieście Smoleńsk staje się Dzielnicą III „Nowy Świat”. Od tego momentu zaczyna się (podobnie jak w całym mieście) intensywny ruch budowlany, który zostawił trwałe ślady w postaci pięknej architektury.

11 lipca 1944 roku na ul. Powiśle, naprzeciw pl. Kossaka wydzielona grupa oddziału dyspozycyjnego AK „Parasol” dokonała zamachu na SS-Obergruppenfuhrera Wilhelma Koppego, Wyższego Dowódcę SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie oraz zastępcy Hansa Franka. Akcja zakończyła się niepowodzeniem, gdyż Koppe zbiegł odniósłszy rany.

Dawne ujście kolektora Rudawy do Wisły
Dawne ujście kolektora Rudawy do Wisły
« 1 z 55 »